|
Prirodni potencijali su svakako jedan od
ključnih faktora u sadašnjem i budućem razvoju Republike Srpske i njenom
ekonomsko-geografskom oblikovanju. U tom smislu u najvažnije prirodne
potencijale spadaju: poljoprivredno zemljište, šumski kompleksi,
hidro-klimatski uslovi i rudni i mineralni resursi. Poljoprivredno
zemljište, kao jedan od strateških potencijala, predstavlja izuzetno
relevantan resurs i u Republici Srpskoj mu pripada primarno mjesto među
prirodnim potencijalima njenog razvoja. Njegova zastupljenost u odnosu
na nepoljoprivredna zemljišta i strukturna iskorišćenost je veoma
različita. Te razlike su rezultat pripadnosti pojedinih poljoprivrednih
površina različitim morfološkim cjelinama. Ukupna površina
poljoprivrednog zemljišta u Republici Srpskoj iznosi 1.250.000 hektara,
što u odnosu na broj stanovništva približno čini jedan hektar po
stavnovniku, a to je iznad svetskog prosjeka. Prema tome,
poljoprivrednog zemljišta u Republici Srpskoj ima dovoljno, a postoje i
realne mogućnosti dobijanja i novih površina. Prema kategorijama
iskorišćenosti, najveće površine pripadaju oranicama i baštama, zatim
pašnjacima, livadama, voćnjacima i najmanje ribnjacima. Racionalnim
korišćenjem ovog strateški važnog potencijala uz primjenu savremenih
agrotehničkih mjera i unutrašnjim prestruktuiranjem proizvodnje,
stvaraju se uslovi ne samo podmirivanja sopstvenih potreba, već i
mogućnosti proizvodnje značajnih viškova za tržište. Šumski kompleks je
oduvijek prestavljao nacionalno bogatstvo i jedan od osnovnih
potrencijala sadašnjeg i budućeg privrednog razvoja Republike Srpske.
Prema apsolutnoj šumovitosti (100.000 ha, ili 44% ukupne površine) i
ukupnim zalihama u neto prirastu drvne mase, Republika Srpska zauzima
značajno mjesto u Evropi. Prema tome, prostor Republike Srpske je bogat
šumama, ali one nisu i najboljeg kvaliteta. Lošem kvalitetu treba dodati
i veoma izraženu društvenu (državnu) nebrigu i neracionalan pristup u
iskorištavanju ovog važnog resursa. U proteklom periodu veliki šumsksi
prostori su devastirani i pretvoreni u šikare i goleti. Zato je
neophodno mijenjati dosadašnji način eksploatacije i gazdovanja u
oblastima šumarstva. Izuzetna vrijednost šumskih prostora sadržana je i
u značaju njegovog ekosistema, što samo dodatno utiče na zahtjev što
brže promjene odnosa države prema šumskom resursu. Hidro-klimatski
uslovi imaju značajnu i višestruku ulogu u valorizaciji privrednog i
ukupnog razvoja Republike Srpske. |
|
Klimatske odlike su rezultat različitih
geografskih faktora koji se prepliću na geoprostoru Republike Srpske. To
je uslovilo postojanje različitih klimatskih tipova i njenih varijanti,
kao što su: umjerenokontinentalna, kontinentalna, planinska, župska i
izmijenjene mediteranske. Takva raznolikost klimatskih uslova u osnovi
nudi različite povoljnosti za raznovrsnu poljoprivrednu proizvodnju (žitarice,
voće, povrće, industrijsko bilje itd). U cjelini posmatrano, klimatski
uslovi su dosta povoljni, a određene nepovoljne klimatske pojave je
moguće nadoknaditi intervencijom čovjeka. Svojim elementima klima
značajno utiče na hidrološke prilike Republike Srpske. Njihov značaj se
posebno ogleda u hidroenergetskom, agrarnom i turističkom pogledu.
Rječni potencijali nude velike mogućnosti u proizvodnji hidroenergije,
navodnjavanju obradivih površina, te u razvoju turizma i mogućnostima
plovidbe, što do sada nije dovoljno iskorišćeno. Okosnicu
hidropotencijala čine rijeke Drina, Trebišnjica i Vrbas sa već
postojećim hidrocentralama. Pored četiri hidrocentrale, energetski
infrastrukturni sistem Republike Srpske čine još dvije termocentrale i
šest malih industrijskih termoelektrana sa ukupnom instalisanom snagom
od oko 1340 MW, što je nedovoljno za potrebe privrede i stanovništva.
Posebno vrijedan hidrološki potencijal predstavljaju termalne i
termalno-mineralne vode. Brojna istraživanja su pokazala znatna
bogatstva, a najveće je u sjevernom dijelu Republike Srpske, i to u zoni
savskog rova. Ovi izvori se obično nalaze na dubinama od 1000 do 3000 m
sa temperaturom između 80° i 150°C. Na bazi tih voda već radi nekoliko
banjsko-rekreacionih centara, kao što je: Banja Vrućica, Mlječanica,
Laktaši, Slatina, Srpske Toplice, Guber i Vilina Blas. Valorizacija u
punoj mjeri ovog vida hidrološkog potencijala bi trebalo da uslijedi tek
u dogledno vrijeme. Rudne i mineralne sirovine su uslovljene geološkom
građom. S obzirom na vrstu i prostorni razmještaj poznatih ležišta
mineralnih sirovina, moguće ih je grupisati na energetske sirovine (mrki
ugalj i lignit): Ugljevik, Gacko, Stanari, Miljevina; metalno-mineralne
sirovine (ruda gvožđa, boksita, olova i cinka): LJubija, Omarska, Milići,
okolina Mrkonjić-Grada, LJubinje i Srebrenica; nemetalne mineralne
sirovine (azbest, magnezit, gips, mermer, kaolin, vatrostalna i
keramička glina, kvarcni pijesak i krečnjački kamen): ležišta i lokalit |
